Nöroçeşitli Dayanışma Grubu

Nöroçeşitlilik Nedir?

Eğer aşağıdaki yazıyı herhangi bir sebeple okuyamayacağınızı düşünüyorsanız, her bölümün başındaki ses kayıtlarından yazıyı dinleyebilirsiniz.

 

Nöroçeşitlilik, insan beyninin nörolojik yapısının, algı, öğrenme, dikkat, sosyal yetiler ve diğer fonksiyonlarında, patolojik olmayan bir şekilde genelden farklılık göstermesidir. 1998’de ortaya atılan nöroçeşitlilik tanımı (neurodiversity) için kısaca NÇ diyor olacağım. Buna karşılık NÇ popülasyonunda olmayan kişilere de nörotipik  (NT) denmektedir.

 

NÇ için kısaca “Beynin kabloları farklı bağlanmış” desek uygun olur büyük oranda.

 

Nöroçeşitlilik tanımlaması içerisine giren teşhisler aşağıdaki gibidir:

  • Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)
  • Otizm Spektrum Bozukluğu (Eskiden Asperger Sendromu ayrı bir teşhisti, şu anda OSB içerisinde)
  • Disleksi, disgrafi, diskalkuli ve dispraksi

 

Kimi uzmanlara göre bu listelenenler nörolojik ve gelişimsel bir bozukluk olarak tanımlanmaktadır. Kimi uzmanlar ise bir bozukluk değil, bir çeşitlilik olarak değerlendirmektedir. NÇ Dayanışma Grubu’nda bozukluk değil çeşitlilik bakış açısı vurgulanmaktadır.

 

DEHB sadece dikkatin dağınık olması ya da yerinde duramama değildir, OSB empati kuramama ya da konuşamama değildir, disleksi de sadece yazılanı okuyamama değildir. Tüm NÇ ailesi yaygın olarak bilinenden çok daha komplike, çok daha ayrıntılı durumlardır. Birçok DEHB’li lazer gibi odaklanabildiğini, birçok otistik sadece insanlarla değil, birçok hayvanla da empati kurup duygusal olarak çok etkilendiğini, birçok disleksik de okuyabildiğini ama asıl bir şeyi planlarken zihninin içinde bir cümbüş olduğunu söyleyecektir. NÇ Dayanışma Grubu bu sıklıkla doğru bilinen yanlışları ve de daha geniş resimde eksiklikleri tamamlamak için psikoeğitim vermeyi hedeflemektedir.

 

 

 

 

 

 

NÇ Dayanışma Grubu İçeriği

Eğer aşağıdaki yazıyı herhangi bir sebeple okuyamayacağınızı düşünüyorsanız, her bölümün başındaki ses kayıtlarından yazıyı dinleyebilirsiniz.

Adından da belli olduğu gibi NÇ Dayanışma Grubu’nun amacı NÇ kişiler arasında dayanışma ve destek ortamı yaratmaktır. Bir NÇ olarak, çoğunluğun NT olduğu bir dünyada sıklıkla kendimizi “uzaylı”, “herkesten farklı ama sorun ne bilmeyen” veya “garip” hissedebiliriz. Bu sağ elini kullanan insanların arasında yaşayan solaklar veya renk gören insanların arasında yaşayan renk körlerinin deneyimlerine benzer bir durum olabilir.

 

Örneğin solak birine makasla düzgün kesemediği için kızmak, makasların sağak insanların ergonomisine uygun yaratıldığını bilmemekten kaynaklanır. Ya da renk körü birine “Bu domatesler olgunlaşmamış neden bunları aldın” diye kızmak yine onun dünyayı nasıl gördüğünü bilmemekten kaynaklanır.

 

Bu sebeple NÇ Dayanışma Grubu’nun öncelikleri arasında NT ve NÇ arasındaki ayrımları aydınlatmak vardır. Bu ayrımları bilmek ve yaşantımızda NT’lere otomatik gelen ama NÇ’ler için zorlayıcı olabilen durumları navige etmeyi kolaylaştırır.

 

Bu konulara örnek verecek olursak

  • Sosyal ilişkiler kurmak, sürdürmek ve sosyal ortamlarda rahat hissetmek
  • Zaman yönetimi, önceliklendirme, günlük işler ya da profesyonel hayatta hedeflere ulaşabilme
  • Duyusal sıkıntılarla başa çıkmayı öğrenme
  • Duygu durum dalgalanmalarına karşı anlayışlı ve kapsayıcı olmayı, başa çıkmayı öğrenme
  • Özgüveni ve özsaygıyı yükseltme

 

Yanı sıra dayanışma grubu, grup üyelerinin karşılaştıkları ve başkaları ile paylaşmakta zorlandığı, anlatmak istediği zorlukları, yargılanmadan ve anlayışla dinlenecek bir ortamda paylaşabilmeleri için de fırsat vermektedir.

 

Aynı zamanda NÇ’ler için eşlik eden bir psikopatoloji (Örn: Depresyon, Anksiyete, OKB vb.) görülme olasılığı da çok yüksektir. Bu sebeple psikopatolojiye karşı koruma ve tespit edilmesi durumunda da yönlendirme imkanı sağlamaktadır grup.

 

Benim için grubun amacı “Aa ben de aynen böyleyim!” diyebilmenin mutluluğunu ve “Tamam farklı olduğumu anlayabiliyorum, ve bu OK” diyebilmenin huzurunu ve “Bir dahaki sefere bunu deneyebilirim, işe yarayabilir” demenin güvenini sağlamak.

NÇ ve Kardelen

Eğer aşağıdaki yazıyı herhangi bir sebeple okuyamayacağınızı düşünüyorsanız, her bölümün başındaki ses kayıtlarından yazıyı dinleyebilirsiniz.

Ben Kardelen. Kendimi oldum olası “garip” bulmuşumdur ve bunun kötü bir gariplik olduğunu da düşünmemişimdir. Sadece normal olmadığımın uzun zamandır farkındaydım. NÇ olduğumu öğrenene kadar kendimi tanımlamak için kullandığım kelimeler: utangaç, içine dönük, patavatsız, maymun iştahlı ve çocuksu.

 

2013 yılında bölümden arkadaşım DEHB teşhisi alınca “Kardelen sen de bir git istersen, sende de aynı şeyler var.” dediğinde DEHB’li bir başka arkadaşımın DEHB çalışan annesi ile iletişime geçtim. Kısa zamanda doktor karşısında normal, sıradan hayatımı anlatıyordum. Beni DEHB ile teşhis etti. Ben şaşkınım tabi. “Emin misiniz?” diye sordum “İlk 5 dakikada anladım ama kalan 25 dakikada da emin oldum” dedi. Ancak ben o kadar da emin değildim. Bana yazdığı ritalini aldığımda odamı toplamak bile mümkün oluyordu ve bu beni çok ürküttü. “Ben bu ilaca bağımlı olurum, bunsuz yapabilmeliyim.” dedim. Sonraki 7 yıl, o tek kutu ritalinin içinden birer tane ala ala yılda 2-3 tane ile geçirdim. Bu esnada da ara ara “Acaba ben otistik miyim? Haha, ya olsam şaşırmam valla.” diye düşündüğüm zamanlarım oldu. Hatta bunu başkalarına söylediğimde garipsemeleri, sanki “Kanser olsam keşke” demişim gibi bakmalarını da pek garipsedim.

 

Sonra pandemi oldu, 7 aydır evlerden çalışır olduk. Ben pek çalışamıyordum tabi, bu da depresif semptomlarımı arttırıyordu. Yine bana 7 yıl önce DEHB diyen doktoruma gittim “Ya acaba gerçekten de DEHB isem? Yani biraz öyleyim ama pek de değilim muhtemelen bahane ediyorum.” diye düşünerek. Yeniden DEHB teşhisi aldım. Bu esnada psikoloğum da bana “Bariz DEHB” diyordu. Yüz yüze görüşebileceğim bir psikiyatrla devam etmem istendi, son doktoruma gittim “Ya DEHB değil derse? Ya bana ilaç yazmazsa” kaygısıyla şimdi de. Çünkü concerta ile artık yeniden normal biri gibi hissediyordum. O da bana DEHB dedi. “Ya nasıl anladınız, nasıl bu kadar emin olabiliyorsunuz?” “Ben eminim ama istersen testler de yapalım eğer senin emin olman için yardımcı olacaksa.” dedi.

Eğer aşağıdaki yazıyı herhangi bir sebeple okuyamayacağınızı düşünüyorsanız, her bölümün başındaki ses kayıtlarından yazıyı dinleyebilirsiniz.

NÇ Dayanışma Grubu’nun Kapsamadıkları

  • Hiçbir şekilde tıbbi bir tedavinin yerine geçmeyi amaçlamaz. Tedavi ediciliğe dair bir iddiası yoktur. Medikal soru ve sorunlarınız için mutlaka doktorunuza başvurun.
  • Bir grup terapisi hizmeti değildir.
  • Grup, grup üyelerine destek sağlamayı amaçlar, gruba dahil olmayan kişilerle ilgili öneri ya da geri bildirim vermeyi kapsamaz.

NÇ Dayanışma Grubu Kimlere Uygundur?

  • 18 yaşından büyüklere.
  • NÇ teşhisi almış ya da NÇ olduğundan süphelenen kişilere.
  • Grup üyelerine saygı ve eşitlikle yaklaşmaya istekli kişilere.

Kimlere Uygun Değildir?

  • Nörotipik olup eşi, çocuğu, öğrencisi vb. NÇ birini anlamak için katılmak isteyenlere.
  • Bir grup içerisinde uyum içerisinde bulunmasını engelleyecek bir rahatsızlığı olanlara.
  • Gruptan faydalanım sağlamasını engelleyecek bir rahatsızlığı olanlara.

O günden sonra ben DEHB ile ilgili çokça okumaya, konferanslara katılmaya başladım. Hem kitaplardan, hem sosyal medyadan, hem de makalelerden bilgi edinmeye çalıştım. Tabii ki konuya takılıp altını üzerine getirdikçe altından süreki otizm çıkmaya başladı. “Yok” diyorum “Olamaz, kendime olur olmadık şeyler bulmaya çalışıyorum. Kendimi ait olmadığım bir grubun içine koymaya çalışıyorum.” Ama bu esnada babam da kardeşim de otizm ölçeklerinde yüksek puanlar alıyorlar, kafam iyice karışıyor. En sonunda NÇ grubunun içindeki tüm teşhislerin birbiri ile yüksek oranda örtüştüğünü ve tanı teşhis kriterlerinin geriden geldiğini anlıyorum. O dakikadan sonra o muyum bu muyum sorum bitiyor “NÇ’yim işte bu da NÇ özelliği” diyerek tek bir çatı altında anlam verip rahatlıyorum.

 

Kısaca ben Kardelen, 32 yıldır NÇ bir kişiyim ama son 1 yıldır bunu kabullenmiş, son 8 yıldır da istemem yan cebime koy diyerek ilgilenmiş, NÇ bir baba ve NÇ bir kardeş ile bugünlere gelmiş bir psikoloji uzmanıyım. Özel ilgi alanlarım Harry Potter ve psikoloji. Bu sebeple NÇ ile ilgili tüm bilgileri mıknatıs gibi çekip toplamaya çalışan biriyim.

 

Gerek bilgilerimi gerek NÇ olarak yaşam deneyimimi kullanarak da NÇ Dayanışma Grubu’nu kurup, diğer NÇ’lere yardımcı olmayı amaçladım.

Grup Ücret ve Koşulları

Eğer aşağıdaki yazıyı herhangi bir sebeple okuyamayacağınızı düşünüyorsanız, her bölümün başındaki ses kayıtlarından yazıyı dinleyebilirsiniz.

Grup online olarak Zoom üzerinden her hafta Salı günü 19.00-20.30 saatleri arasında 1.5 saat süreyle buluşacaktır. Grup liderli bir grup olacaktır, kısaca ben, Kardelen, sadece grup üyesi olarak değil aynı zamanda grup lideri olarak fonksiyon göstereceğim.

 

Zoom oturumu hiçbir şekilde kayıt altına alınmayacak ve grup içinden ya da dışından kişilerle paylaşılmayacaktır.

 

Oturum esnasında katılımcıların webcamlerinin açık olması gerekmektedir, istisnai ve geçerli sebepler harici, webcami kapalı olan katılımcılardan açmaları rica edilecek, açmadıkları takdirde o oturumda bulunmalarına izin verilmeyecektir.

 

Her grup 8 hafta süreli olacaktır. 8 hafta bitiminde yeni bir grup açılacaktır ve dileyen katılımcılar yeni grupla devam edebilir, dileyen katılımcılar da gruptan çıkmayı seçebilir.

 

Tüm katılımcılarla 20-30 dakikalık bir öngörüşme yapılacaktır. Bu öngörüşmeler hem grup ile ilgili beklenti ve soruları anlamak hem de gruba uygunluğu belirlemek adına yapılmaktadır.

 

Grup terapisi çalışmalarında olduğu gibi, devamlılığın önemi fazladır ve grubun sağlığını korumak amacıyla %80 katılım zorunluluğu vardır. Ve yine aynı sebeple katılım sağlanmayan oturumların da ücreti alınmaktadır.

 

Birbirini grup dışından tanıyan iki kişi aynı gruba katılamayacaktır. Bu sebeple grup üyelerinin arasında bir tanıdıklık olmadığına dair kontrol sağlanacaktır.

 

Gruplar minimum 7 maksimum 15 kişiden oluşacaktır.

 

Haftalık ücret 120₺ (KDV dahil) faturanız ayın sonunda yollanacaktır.

 

8 haftalık toplu ödeme yapmak isteyenler için 850₺ (KDV dahil)

Grup Tarihleri

8 haftada bir yeni alımlar açılacaktır, en yakın tarih kayıt formu üzerinde bulunmaktadır.

Sık Sorulan Sorular

DEHB yetişkinlerde de olur mu?

Evet olur. DEHB bir çocukluk çağı teşhisi değildir. Çocuklukta DEHB teşhisi alan kişilerin 2/3’ünün yetişkinlikte de DEHB’li oldukları düşünülüyor. Aynı zamanda çocukluk çağında DEHB’li olabileceği fark edilmeyen birçok insan ileri yaşlarda DEHB teşhisi alabilirler. Bunun en sık görüldüğü zamanlar çocuğu DEHB teşhisi alınca ebeveynlerden birinin de DEHB’li olduğunun fark edilmesidir.

 

NÇ başlığı altında DEHB, OSB, disleksi, disgrafi, dispraksi ve diskalkulinin toplanması grubun çok karmaşık olmasına sebep olmaz mı?

Sebep olmaz çünkü hepsini kardeş gibi düşünebiliriz. Örneğin DEHB ve OSB arasında %50 komorbidite oranı vardır. Bu da demektir ki, DEHB’li kişilerin yarısı aynı zamanda OSB teşhisini de sağlamaktadır. Ancak 2013 yılına kadar DEHB ve OSB teşhislerini aynı anda almak tanı kitapçığı kuralları gereği mümkün değildi. Bu sebeple de bu teşhislerin ortak noktaları ve ayrımlarını çalışmak oldukça zordu.

 

Kadınlarda OSB görülür mü?

Elbette görülür. Erkeklerde 5 kat daha sık görüldüğü düşünülmekteydi ancak yeni yaklaşımlar kadınlarda OSB erkeklerdeki görünümden farklı olabildiği için birçok otistik kadının teşhis edilemediği yönünde.

Kimse beni DEHB ya da OSB ile teşhis etmedi, gruba katılabilir miyim?

Eğer DEHB’li ya da otistik olduğunuzdan şüpheleniyorsanız, internette okuduğunuz, dinlediğiniz, izlediğiniz NÇ kişilerin deneyimleri ile kendi deneyimleriniz örtüşüyor gibi hissediyorsanız, öngörüşmede de bununla ilgili bir sorunla karşılaşmazsak katılabilirsiniz.

 

NÇ’yim ve ilaç kullanıyorum, gruba katılabilir miyim?

Elbette katılabilirsiniz.

 

Asperger’liler gruba katılabilir mi?

Asperger teşhisi 2013 itibariyle tanı ve teşhis kitabından çıkarılmış ve OSB içerisinde teşhis edilmeye başlanmıştır. Bu sebeple de evet katılabilir.

 

NÇ olup olmadığımı nereden anlayabilirim?

Eğer NÇ olduğunuzdan şüpheleniyorsanız, internette okuduğunuz, dinlediğiniz, izlediğiniz NÇ kişilerin deneyimleri ile kendi deneyimleriniz örtüşüyor gibi hissediyorsanız NÇ olma ihtimaliniz yüksektir diyebiliriz. Aynı zamanda internette tanımlamaya yardımcı videolar ve ölçekler de bulunmaktadır. En güvenilir yol bir psikiyatra gitmektir. Ancak buradaki en büyük risk, yetişkin yaşantısına teşhis almadan gelebilmiş ve çok destek almadan yaşamını devam ettirebilen yetişkinleri, bu konuda deneyimli olmayan doktorlar tanıyamamaktadır. Sıklıkla NÇ biri teşhis alana kadar birçok doktordan kötü deneyimlerle ayrılmaktadır. Bu yüzden de yetişkin NÇ konusunda bilgili ve deneyimli psikiyatrlara gitmek en doğru yöntemdir.

Dilerseniz ölçeklerden ve internette karşılaştığım bilgilerden yola çıkarak hazırladığım Gayriresmi Nöroçeşitlilik Ölçeği’ne buradan ulaşabilirsiniz. 150’nin üzerinde puan almanız NÇ ile ilgili kuvvetli şüpheleriniz olabileceğini gösterir.

Çocuğum/eşim NÇ ama ben değilim, gruba katılabilir miyim?

Hayır. Gruba sadece NÇ kişiler katılabilir.

 

Bir bozukluk olarak değil çeşitlilik olarak görmek sorunu görmezden gelmeye ve bahane yaratmaya sebep olmuyor mu?

Hayır. NÇ kişilerin yaşadıkları zorluklar modern yaşantıda NT kişilere uygun yaratılmış düzenle uyum sağlayamamaktan kaynaklanmaktadır. Dünyada NÇ’ler çoğunlukta, NT’ler azınlıkta olsaydı o zaman da NT’ler uyum sağlayamamaktan kaynaklı zorluklar yaşayacaklardı. Bu sebeple yaşanan zorlukları “bozukluktan kaynaklı, hatalı olan olmak” diye değerlendirmek yerine “farklılıktan kaynaklı” bakış açısı ile ilerlendiğinde hem eşitlik hem de anlayış sağlayan bir bakış açısı olmakta.

 

Neden otistik diyorsun da otizmli birey demiyorsun?

Eskiden “otistik” kelimesi hakaret niyetine kullanılabiliyor diye ve de bireyi bozuklukla tanımlamamak, öncelikle birey olduğunu vurgulamak için “otizmli birey” denmeye başlandı. Ancak son yıllarda, otistik kişilerin bir kısmı “Ben otizmi olan biri değilim, otizm benden ayrı bir şey, bana olan bir şey değil. Otizm zaten benim olma biçimim, bu yüzden benden ayrı bir şeymiş gibi kullanmayı tercih etmiyorum.” yaklaşımını ortaya attı. Otistik kişilerin hepsi bu yaklaşıma sahip değildir, bu sebeple en iyisi karşınızdaki kişiye sormaktır. Ben de bu yaklaşıma katılıyorum ve bu sebeple otistik denmesini tercih ediyorum.

 

Liderli grup olması ne demek? Lidersiz grup diye bir şey var mı?

Liderli grup, grup üyelerinden birinin, diğer grup üyelerine kıyasla hiyerarşide bir basamak yüksekte olması demektir. Lidersiz gruplar da olabilir, bu koşulda tüm grup üyelerinin yetkisi ve söz hakkı birbirine eşit olur. Bu grubun liderli bir grup olmasının sebebi, benim tarafımdan psikoeğitim, geribildirim ya da öneri verilmesini kapsadığı içindir.

” width=”20″ height=”20″>